Start · Leki · Leki SNRI, czyli wenlafaksyna i duloksetyna: działanie i różnice
Leki SNRI, czyli wenlafaksyna i duloksetyna: działanie i różnice
SNRI to leki przeciwdepresyjne, które hamują zwrotny wychwyt dwóch neuroprzekaźników: serotoniny i noradrenaliny. W Polsce tę grupę tworzą głównie wenlafaksyna i duloksetyna, obie na receptę (Rp). Stosuje się je w depresji i zaburzeniach lękowych, a duloksetynę także w bólu w obwodowej neuropatii cukrzycowej.
Spis treści
- Co oznacza skrót SNRI i jak działają te leki
- Wenlafaksyna i duloksetyna: wskazania, postaci, nazwy
- SNRI a SSRI: co łączy, a co dzieli te grupy
- Ciśnienie, nudności i inne skutki uboczne SNRI
- Start leczenia SNRI: czego się spodziewać
- SNRI przy alkoholu, za kierownicą, w ciąży i podczas karmienia
- Interakcje, których nie wolno lekceważyć
- Jak kończy się leczenie SNRI
- Recepta na wenlafaksynę lub duloksetynę: kontynuacja online
- Substancje z tej grupy
- Źródła
Co oznacza skrót SNRI i jak działają te leki
SNRI to skrót od angielskiej nazwy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny. Lek utrudnia neuronom ponowne wchłanianie tych przekaźników, więc dłużej działają one w przestrzeni między komórkami nerwowymi. Według charakterystyk obie substancje słabo hamują też wychwyt dopaminy.
Wenlafaksyna praktycznie nie łączy się z receptorami muskarynowymi, histaminowymi H1 i alfa-adrenergicznymi, a duloksetyna nie wykazuje istotnego powinowactwa do receptorów histaminowych, cholinergicznych i adrenergicznych. ChPL wenlafaksyny wiąże wpływ na te receptory z działaniem antycholinergicznym i uspokajającym oraz z wpływem na układ sercowo-naczyniowy. Takie właściwości mają niektóre starsze leki, np. trójpierścieniowa klomipramina.
W klasyfikacji ATC obie substancje należą do grupy innych leków przeciwdepresyjnych (N06AX). Nie są substancjami psychotropowymi w rozumieniu polskiego wykazu, więc wydaje się je na zwykłą receptę.
Wenlafaksyna i duloksetyna: wskazania, postaci, nazwy
Wenlafaksyna ma w ChPL (Efectin ER) pięć wskazań: leczenie epizodów dużej depresji, zapobieganie ich nawrotom, uogólnione zaburzenia lękowe, fobię społeczną oraz lęk napadowy z agorafobią lub bez niej. W obrocie są kapsułki i tabletki o przedłużonym uwalnianiu 37,5 mg, 75 mg, 150 mg i 225 mg. Znajdziesz ją m.in. pod nazwami Efectin ER, Venlectine, Velaxin ER, Faxigen XL i Alventa.
Duloksetyna według ChPL (Dulsevia) jest wskazana u dorosłych w dużych zaburzeniach depresyjnych, uogólnionych zaburzeniach lękowych i w bólu w obwodowej neuropatii cukrzycowej. Ma postać kapsułek i tabletek dojelitowych o mocy od 20 mg do 120 mg. Nazwy handlowe to m.in. Cymbalta, Dulsevia, Depratal i Dutilox.
Charakterystyka duloksetyny zwraca uwagę na pułapkę: ta sama substancja występuje pod różnymi nazwami w różnych wskazaniach, także w wysiłkowym nietrzymaniu moczu. Nie należy przyjmować dwóch takich produktów naraz, więc pokaż lekarzowi i farmaceucie wszystkie swoje opakowania.
- Lęk: wenlafaksyna ma szerszy zakres wskazań lękowych (lęk uogólniony, fobia społeczna, lęk napadowy), duloksetyna tylko lęk uogólniony.
- Ból: wskazanie w bólu neuropatycznym w cukrzycy ma wyłącznie duloksetyna.
- Nawroty depresji: zapobieganie nawrotom to osobne wskazanie w ChPL wenlafaksyny.
- Wątroba i nerki: duloksetyna jest przeciwwskazana w chorobie wątroby z zaburzeniem jej czynności i w ciężkiej niewydolności nerek.
- Interakcje: duloksetyny nie należy łączyć z fluwoksaminą, cyprofloksacyną ani enoksacyną, bo silnie podnoszą jej stężenie.
SNRI a SSRI: co łączy, a co dzieli te grupy
Leki z grupy SSRI, np. sertralina czy escitalopram, są selektywne wobec serotoniny. SNRI dokładają wpływ na noradrenalinę. Duloksetyna ma przy tym wskazanie w bólu neuropatycznym: ChPL wiąże jej działanie przeciwbólowe ze wzmocnieniem zstępujących dróg hamowania bólu w ośrodkowym układzie nerwowym. Wenlafaksyna takiego wskazania nie ma.
Noradrenalina ma też swoją cenę. Obie charakterystyki opisują wzrost ciśnienia tętniczego i przyspieszenie tętna, dlatego przy SNRI kontrola ciśnienia jest częścią leczenia, a nie dodatkiem.
Sporo pozostaje wspólne: ryzyko zespołu serotoninowego przy łączeniu z innymi lekami serotoninergicznymi, zaburzenia seksualne, skłonność do krwawień, niski sód we krwi i objawy odstawienia. Żadna grupa nie jest z definicji mocniejsza. Który lek pasuje do ciebie, ocenia psychiatra, biorąc pod uwagę objawy, choroby współistniejące i inne przyjmowane leki.
Ciśnienie, nudności i inne skutki uboczne SNRI
W ChPL wenlafaksyny do działań bardzo częstych (co najmniej 1 na 10 osób) należą nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy i pocenie się, także w nocy. Suchość w ustach zgłasza 10% pacjentów i może sprzyjać próchnicy, więc dbaj o higienę jamy ustnej.
Przy duloksetynie najczęściej zgłaszano nudności, ból głowy, suchość w ustach, senność i zawroty głowy. Według ChPL objawy te są zwykle łagodne lub umiarkowane, pojawiają się krótko po rozpoczęciu leczenia i w większości przypadków słabną w jego trakcie.
Ciśnienia przy SNRI pilnujesz od pierwszego dnia. U osób przyjmujących wenlafaksynę często obserwowano zależny od dawki wzrost ciśnienia, a po wprowadzeniu leku do obrotu opisywano bardzo wysokie wartości wymagające natychmiastowego leczenia. Duloksetyny nie wolno włączać przy niekontrolowanym nadciśnieniu, bo zgłaszano przełomy nadciśnieniowe. Mierz ciśnienie i zapisuj wyniki, szczególnie w pierwszym miesiącu i po zwiększeniu dawki, a wysokie wartości zgłaszaj lekarzowi.
- akatyzja, czyli męczący niepokój i potrzeba ruchu, najczęściej w pierwszych tygodniach leczenia;
- zaburzenia czynności seksualnych, które u części osób utrzymywały się mimo odstawienia leku;
- łatwiejsze siniaki i krwawienia, zwłaszcza z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi;
- hiponatremia, czyli niski sód, częściej u osób starszych i przyjmujących leki moczopędne;
- rozszerzenie źrenic, istotne przy ryzyku jaskry z wąskim kątem;
- przy wenlafaksynie wzrost cholesterolu w długim leczeniu i fałszywie dodatnie testy moczu na amfetaminę i fencyklidynę;
- przy duloksetynie przypadki uszkodzenia wątroby, głównie w pierwszych miesiącach leczenia.
Start leczenia SNRI: czego się spodziewać
Na efekt trzeba poczekać. ChPL duloksetyny podaje, że odpowiedź na leczenie widać zwykle po 2-4 tygodniach, a obie charakterystyki zaznaczają, że poprawa może nie przyjść w ciągu pierwszych kilku tygodni.
W tym okresie i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój i myśli samobójcze mogą się przejściowo nasilić. Metaanaliza badań wykazała większe ryzyko zachowań samobójczych u osób poniżej 25. roku życia przyjmujących leki przeciwdepresyjne. Gdy zauważysz u siebie takie myśli albo nagłą zmianę zachowania, od razu skontaktuj się z lekarzem, a w zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Dobrze, jeśli ktoś bliski wie, na co zwracać uwagę.
Żadnego z tych leków nie należy stosować u osób poniżej 18 lat. Przy wenlafaksynie ChPL odnotowuje też zachowania agresywne zgłaszane przy rozpoczynaniu leczenia, zmianie dawki i odstawianiu.
SNRI przy alkoholu, za kierownicą, w ciąży i podczas karmienia
Alkohol. Przy wenlafaksynie charakterystyka jest jednoznaczna: nie pij alkoholu, bo nasila działanie na ośrodkowy układ nerwowy i może pogorszyć stan psychiczny. Przy duloksetynie ChPL zaleca ostrożność w łączeniu z alkoholem i lekami uspokajającymi.
Prowadzenie auta. Leki działające na psychikę mogą osłabiać ocenę sytuacji i sprawność ruchową. Gdy przy duloksetynie pojawi się senność albo zawroty głowy, ChPL każe unikać prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
Ciąża i karmienie. W ciąży oba leki stosuje się tylko wtedy, gdy korzyść przeważa nad ryzykiem. Przyjmowane pod koniec ciąży mogą wywołać u noworodka objawy odstawienia, a stosowane w miesiącu przed porodem zwiększają, mniej niż dwukrotnie, ryzyko krwotoku poporodowego. Duloksetyny nie zaleca się w okresie karmienia piersią. Przy wenlafaksynie decyzję o karmieniu podejmuje się, ważąc korzyści dla dziecka i dla matki.
Interakcje, których nie wolno lekceważyć
- Nieodwracalne inhibitory MAO: połączenie z każdym z tych leków jest przeciwwskazane. SNRI włącza się co najmniej 14 dni po zakończeniu IMAO, a IMAO po odstawieniu wenlafaksyny najwcześniej po 7 dniach, po duloksetynie po 5 dniach.
- Moklobemid: z wenlafaksyną przeciwwskazany, z duloksetyną niezalecany. Antybiotyku linezolid nie należy stosować przy żadnym z nich.
- Zespół serotoninowy: ryzyko rośnie z innymi lekami przeciwdepresyjnymi, tryptanami na migrenę, tramadolem i innymi opioidami, litem, tryptofanem i zielem dziurawca.
- Wydłużenie odstępu QT: przy wenlafaksynie należy unikać leków, które także wydłużają QT, np. części leków przeciwarytmicznych i antybiotyków.
- Palenie tytoniu: u palaczy stężenie duloksetyny jest prawie o połowę mniejsze, więc powiedz lekarzowi o zmianie nawyku.
Jak kończy się leczenie SNRI
Objawy odstawienia przy SNRI są częste, szczególnie po nagłym przerwaniu. W badaniach wenlafaksyny zdarzenia niepożądane związane z kończeniem leczenia wystąpiły u około 31% pacjentów wobec 17% na placebo. Przy duloksetynie objawy po nagłym odstawieniu miało około 45% leczonych i 23% osób na placebo.
Typowe są zawroty głowy, zaburzenia czucia (przy duloksetynie także wrażenie porażenia prądem w obrębie głowy), kłopoty ze snem i intensywne sny, lęk, nudności, drżenie i ból głowy. Zwykle mijają w ciągu 2 tygodni, ale u części osób trwają 2-3 miesiące lub dłużej. Bardzo rzadko pojawiały się nawet po przypadkowym pominięciu dawki.
Dlatego dawkę zmniejsza się stopniowo: przy duloksetynie przez co najmniej 2 tygodnie, przy wenlafaksynie przez kilka tygodni lub miesięcy, zależnie od reakcji. Plan ustala lekarz. Przy wenlafaksynie w czasie schodzenia z dawki zgłaszano też myśli samobójcze i agresję, więc ten etap wymaga obserwacji.
Recepta na wenlafaksynę lub duloksetynę: kontynuacja online
Przyjmujesz wenlafaksynę albo duloksetynę z zalecenia psychiatry i masz dokumentację? Kliknij wniosek o e-receptę psychiatryczną i wypełnij wywiad. Wniosek ocenia lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno), pytania dodatkowe zadaje na czacie i może odmówić, jeśli coś budzi wątpliwości.
Online nie zaczynamy leczenia i nie zmieniamy leku. Pierwszy dobór SNRI, przejście z SSRI czy odstawianie to zadanie psychiatry na wizycie.
Substancje z tej grupy
Źródła
E-Recepta Psychiatryczna - 250,00 zł, kontynuacja od 199,00 zł.
Kliknij i przejdź do wnioskuNajczęstsze pytania
Co odróżnia leki SNRI od leków z grupy SSRI?
SSRI działają wybiórczo na serotoninę, a SNRI, czyli wenlafaksyna i duloksetyna, hamują też wychwyt noradrenaliny. Duloksetyna ma też wskazanie w bólu neuropatycznym w cukrzycy, a obie mogą podnosić ciśnienie i przyspieszać tętno. Wiele działań niepożądanych jest wspólnych, m.in. nudności, zaburzenia seksualne i objawy odstawienia. Wybór leku należy do psychiatry.
Czy przy lekach SNRI trzeba mierzyć ciśnienie?
Tak. Przy wenlafaksynie często obserwowano zależny od dawki wzrost ciśnienia, a ChPL zaleca jego regularne kontrolowanie. Duloksetyny nie wolno włączać przy niekontrolowanym nadciśnieniu, a u osób z nadciśnieniem lub chorobami serca ciśnienie kontroluje się zwłaszcza w pierwszym miesiącu. Zapisuj pomiary i pokazuj je lekarzowi.
Czy duloksetynę stosuje się w leczeniu bólu?
Duloksetyna ma w ChPL wskazanie w leczeniu bólu w obwodowej neuropatii cukrzycowej u dorosłych. Charakterystyka wiąże to działanie ze wzmocnieniem dróg hamowania bólu w ośrodkowym układzie nerwowym. Wenlafaksyna takiego wskazania nie ma. O zastosowaniu leku przy innym rodzaju bólu decyduje lekarz prowadzący, a nie opis z ulotki.
Czy SNRI uzależniają i czy można je nagle odstawić?
Wenlafaksyna i duloksetyna nie są na wykazie substancji psychotropowych, a ich charakterystyki nie zawierają ostrzeżenia o uzależnieniu. Nagłe odstawienie często daje jednak objawy: zawroty głowy, zaburzenia czucia, bezsenność, lęk, nudności. Zwykle mijają w ciągu 2 tygodni, czasem trwają miesiącami. Dlatego lek odstawia się stopniowo, według planu lekarza.
Czy receptę na wenlafaksynę albo duloksetynę przedłużę online?
Tak, jeśli to kontynuacja leczenia ustalonego przez psychiatrę i masz dokumentację. Wypełniasz formularz z wywiadem, wniosek ocenia lekarz, a pytania dodatkowe zadaje na czacie. Lekarz może odmówić. Rozpoczęcie leczenia SNRI, zmiana leku czy odstawianie wymagają wizyty u psychiatry.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wystawieniu dokumentu zawsze decyduje lekarz.