Start · Wiedza

Hydroksyzyna na sen: jak usypia, ile działa i komu nie wolno jej brać

Hydroksyzyna na sen działa, bo uspokaja i wywołuje senność, ale nie jest zarejestrowana jako lek nasenny. Po tabletce senność zwykle pojawia się po 30-45 minutach, a lek długo utrzymuje się w organizmie, więc rano możesz być jeszcze ospały. Dawkę ustala lekarz, a alkohol nasila działanie hydroksyzyny.

Spis treści
  1. Do czego hydroksyzyna jest naprawdę zarejestrowana
  2. Co hydroksyzyna robi ze snem
  3. Kiedy zaczyna działać: minuty i godziny z ChPL
  4. Jak długo działa i dlaczego rano bywa ciężko
  5. Komu hydroksyzyny nie wolno albo nie zaleca się
  6. Leki, serce i inne sytuacje szczególne
  7. Jak długo można ją brać i czy grozi uzależnienie
  8. Bez recepty? Nie, i nie szukaj skrótów
  9. Kontynuacja leczenia przez wniosek
  10. Źródła

Do czego hydroksyzyna jest naprawdę zarejestrowana

Hydroksyzyna to lek przeciwlękowy, pochodna difenylometanu. Chemicznie nie ma nic wspólnego z benzodiazepinami. Według Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) Atarax służy do objawowego leczenia lęku u dorosłych, objawowego leczenia świądu i premedykacji przed zabiegami chirurgicznymi. Bezsenności wśród wskazań nie ma.

Hydroksyzyna jest na receptę (Rp). Pacjenci często nazywają ją „psychotropem”, ale formalnie nie jest substancją psychotropową z urzędowego wykazu. W aptece spotkasz ją m.in. jako Atarax i różne preparaty Hydroxyzinum, w postaci tabletek powlekanych 10 mg i 25 mg oraz syropu. Opis leku znajdziesz na stronie hydroksyzyna: wskazania i przeciwwskazania, a dane produktu referencyjnego na karcie Atarax.

Skąd więc pomysł, by brać ją na noc? Senność to jej najczęstsze działanie niepożądane, a u osób z lękiem, u których badano jej wpływ na sen, wydłużał się czas snu. Dlatego hydroksyzyna bywa przepisywana, gdy lęk nie pozwala zasnąć. To jednak leczenie lęku, nie osobna terapia bezsenności.

Co hydroksyzyna robi ze snem

ChPL opisuje, że hydroksyzyna nie hamuje czynności kory mózgu, a jej działanie może polegać na hamowaniu aktywności niektórych obszarów podkorowych. Zapisy EEG u zdrowych ochotników pokazują działanie przeciwlękowe i uspokajające. Do tego dochodzi działanie przeciwhistaminowe, to samo, które łagodzi świąd.

Dla osób z bezsennością najciekawsze jest badanie snu (polisomnografia) u pacjentów z zaburzeniami lękowymi i bezsennością. Po hydroksyzynie wydłużał się całkowity czas snu, skracał czas nocnych przebudzeń i czas zasypiania. Nie zaobserwowano zaburzeń pamięci. U pacjentów z zaburzeniami lękowymi odnotowano też zmniejszenie napięcia mięśniowego.

Ważne zastrzeżenie: to wyniki u osób z lękiem. ChPL nie zawiera danych, które czyniłyby z hydroksyzyny uniwersalny lek na każdą bezsenność. Zdarza się też odwrotna reakcja. Pobudzenie, splątanie, bezsenność i drżenie ChPL wymienia jako niezbyt częste działania niepożądane, czyli dotyczące 1-10 osób na 1000.

Kiedy zaczyna działać: minuty i godziny z ChPL

ChPL podaje konkretne liczby. Działanie uspokajające po tabletce zaczyna się po 30-45 minutach, a po syropie po 5-10 minutach. Działanie przeciwhistaminowe pojawia się mniej więcej po godzinie. Najwyższe stężenie we krwi lek osiąga po około dwóch godzinach od połknięcia.

W praktyce tabletka połknięta tuż przed położeniem się do łóżka zaczyna działać, gdy już leżysz. Jeśli lekarz zalecił hydroksyzynę na wieczór, zapytaj go, o której porze najlepiej ją przyjąć.

Na tempo i siłę działania wpływają inne leki. Hydroksyzyna jest rozkładana m.in. przez enzymy CYP3A4/5, więc silne inhibitory tych enzymów mogą zwiększać jej stężenie we krwi. Cymetydyna podnosiła stężenie hydroksyzyny o 36%. Leki działające hamująco na mózg i leki przeciwcholinergiczne mogą nasilać jej działanie.

Jak długo działa i dlaczego rano bywa ciężko

Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi średnio około 14 godzin, w zakresie od 7 do 20 godzin. Po takim czasie stężenie leku we krwi spada o połowę. U osób starszych badanych w ChPL wydłużał się do 29 godzin, a przy niewydolności wątroby do 37 godzin. Przy niewydolności wątroby działanie przeciwhistaminowe jednej tabletki może trwać nawet do 96 godzin.

Dlatego senność może utrzymywać się jeszcze rano. W badaniach klinicznych senność zgłaszało 13,74% osób przyjmujących hydroksyzynę wobec 2,70% w grupie placebo. Częściej niż po placebo pojawiały się też zmęczenie i suchość w ustach.

Wpływ hydroksyzyny na prowadzenie pojazdów ChPL określa jako umiarkowany do znacznego, zwłaszcza w dużych dawkach i razem z alkoholem albo lekami uspokajającymi. Lek może powodować zmęczenie, zawroty głowy, sedację i zaburzenia widzenia. Charakterystyka każe przestrzec pacjentów przed prowadzeniem pojazdów i obsługą maszyn. Jeśli rano czujesz się otępiały, nie siadaj za kierownicę.

Alkohol nasila działanie hydroksyzyny, a ChPL mówi wprost, że należy unikać picia alkoholu w trakcie leczenia. Tak samo należy unikać łączenia hydroksyzyny z innymi lekami uspokajającymi, bo nasila to ich działanie. Jeśli bierzesz takie leki, lekarz musi o nich wiedzieć.

Komu hydroksyzyny nie wolno albo nie zaleca się

Przeciwwskazania z ChPL Atarax są twarde. Hydroksyzyny nie wolno stosować, jeśli:

masz uczulenie na hydroksyzynę, cetyryzynę, inne pochodne piperazyny, aminofilinę lub etylenodiaminę;

chorujesz na porfirię;

masz znane wrodzone lub nabyte wydłużenie odstępu QT w EKG;

masz znane czynniki ryzyka wydłużenia QT: stwierdzoną chorobę układu krążenia, znaczące zaburzenia elektrolitowe (niski potas lub magnez), nagłą śmierć sercową w rodzinie albo znaczną bradykardię;

przyjmujesz leki wydłużające odstęp QT lub wywołujące zaburzenia rytmu typu torsade de pointes;

jesteś w ciąży albo karmisz piersią.

Leki, serce i inne sytuacje szczególne

Czynniki ryzyka wydłużenia QT to w ChPL osobne przeciwwskazanie, a nie tylko powód do ostrożności. Wśród leków, z którymi połączenie jest przeciwwskazane, ChPL wymienia przykładowo niektóre leki przeciwarytmiczne, niektóre antybiotyki, metadon oraz niektóre leki przeciwdepresyjne, w tym citalopram i escitalopram. To reguła dla każdego leku wydłużającego QT, a nie lista do wybierania preparatów. Dlatego lekarz musi znać wszystkie twoje leki.

Kobiety w wieku rozrodczym muszą w trakcie leczenia stosować odpowiednią antykoncepcję. ChPL nie zaleca hydroksyzyny osobom starszym, bo wolniej ją wydalają i częściej mają działania niepożądane. Ostrożność obowiązuje przy jaskrze, utrudnionym odpływie moczu, osłabionej pracy jelit, miastenii, otępieniu i skłonności do drgawek. Przy niewydolności wątroby oraz umiarkowanej lub ciężkiej niewydolności nerek lekarz zmniejsza dawkę.

Małe dzieci są bardziej narażone na działania niepożądane ze strony układu nerwowego, a drgawki zgłaszano u nich częściej niż u dorosłych. Nie podawaj dziecku hydroksyzyny na sen z własnej inicjatywy.

Jeśli w trakcie leczenia poczujesz kołatanie serca, zasłabniesz albo zauważysz nierówne bicie serca, zgłoś się do lekarza natychmiast. ChPL każe wtedy przerwać leczenie. Planujesz testy alergiczne? Hydroksyzynę odstawia się co najmniej 5 dni wcześniej, żeby nie zafałszowała wyniku.

Jak długo można ją brać i czy grozi uzależnienie

ChPL mówi jasno: najmniejsza skuteczna dawka i możliwie najkrótszy czas leczenia. Hydroksyzyna nie należy do substancji psychotropowych z urzędowego wykazu, a ChPL nie opisuje uzależnienia. Odnotowuje, że po 4 tygodniach leczenia osób z zaburzeniami lękowymi nie wystąpiły objawy odstawienne.

Nie oznacza to, że możesz brać ją dowolnie długo. Jeśli bez tabletki nie zaśniesz, to sygnał, że trzeba poszukać przyczyny bezsenności razem z lekarzem. Bywa nią lęk, depresja, przewlekły stres albo rozregulowany rytm dnia.

Przegląd tematu znajdziesz w artykule o bezsenności, a o lęku w tekście zaburzenia lękowe. Jeśli porównujesz opcje, sprawdź też, co mówi charakterystyka o kwetiapinie przyjmowanej na noc i o melatoninie.

Bez recepty? Nie, i nie szukaj skrótów

Hydroksyzyny nie kupisz legalnie bez recepty. Oferty z nielegalnych źródeł to ryzyko podróbek: nie wiesz, co jest w tabletce ani ile tego jest. Przy leku, który u osób z czynnikami ryzyka może zaburzać rytm serca, to szczególnie groźne.

Lek z e-recepty odbierzesz w zwykłej aptece po podaniu kodu i numeru PESEL. Jak to wygląda krok po kroku, opisujemy w tekście realizacja e-recepty w aptece.

Kontynuacja leczenia przez wniosek

Jeśli lekarz już leczy twój lęk i hydroksyzyna jest w zaleceniach, możesz złożyć u nas wniosek o kontynuację. Wypełniasz formularz z wywiadem i podajesz informacje o dotychczasowym leczeniu oraz innych lekach. Wniosek ocenia lekarz, a jeśli czegoś potrzebuje, pyta na czacie. Nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych.

Nie stawiamy rozpoznania i nie zaczynamy leczenia bezsenności od zera. Lekarz może odmówić, na przykład gdy brakuje dokumentacji albo w wywiadzie pojawi się przeciwwskazanie, takie jak choroba serca. Szczegóły znajdziesz na stronie e-recepta psychiatryczna.

Źródła

Charakterystyka Produktu Leczniczego Atarax (URPL)

Ulotka dla pacjenta Atarax (URPL)

E-Recepta Psychiatryczna - 250,00 zł, kontynuacja od 199,00 zł.

Kliknij i przejdź do wniosku

Najczęstsze pytania

Czy branie hydroksyzyny na noc grozi uzależnieniem?

Charakterystyka hydroksyzyny nie opisuje uzależnienia, a sam lek nie jest substancją psychotropową z urzędowego wykazu. W badaniu osób z zaburzeniami lękowymi po 4 tygodniach leczenia nie wystąpiły objawy odstawienne. ChPL zaleca jednak najmniejszą skuteczną dawkę i możliwie najkrótsze leczenie. Jeśli bez tabletki nie zasypiasz, omów z lekarzem przyczynę bezsenności.

Ile czeka się na senność po tabletce hydroksyzyny?

Po tabletce działanie uspokajające zaczyna się według ChPL po 30-45 minutach, a po syropie po 5-10 minutach. Najwyższe stężenie we krwi pojawia się po około dwóch godzinach. Reakcja bywa indywidualna i u części osób zamiast senności pojawia się pobudzenie. Pamiętaj, że po przyjęciu leku nie powinieneś prowadzić samochodu.

Ile godzin hydroksyzyna utrzymuje się w organizmie?

Okres półtrwania u dorosłych wynosi średnio około 14 godzin, w zakresie od 7 do 20 godzin. U osób starszych wydłuża się do około 29 godzin, a przy niewydolności wątroby do 37 godzin. Dlatego senność i spowolnienie mogą utrzymywać się następnego dnia, zwłaszcza po alkoholu albo innych lekach uspokajających.

Jaka dawka hydroksyzyny jest właściwa na sen?

Dawkę zawsze ustala lekarz, bo zależy od wieku, masy ciała, pracy wątroby i nerek oraz innych leków. ChPL zaleca najmniejszą skuteczną dawkę i możliwie najkrótszy czas leczenia, a u osób starszych mniejsze dawki. Nie zwiększaj ilości samodzielnie, gdy lek przestaje działać. To powód, żeby wrócić do lekarza, a nie sięgać po kolejną tabletkę.

Czy mogę brać hydroksyzynę, jeśli leczę depresję escitalopramem?

Nie. Charakterystyka hydroksyzyny przeciwwskazuje jej łączenie z lekami wydłużającymi odstęp QT i jako przykłady podaje citalopram i escitalopram. Zasada dotyczy każdego leku, który wydłuża QT, dlatego lekarz musi znać pełną listę twoich leków. Jeśli w trakcie leczenia depresji masz problem ze snem, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wystawieniu dokumentu zawsze decyduje lekarz.