Ketrel na sen: co musisz wiedzieć, zanim kwetiapina trafi na twoją szafkę nocną
Ketrel na sen to częsty pomysł, ale kwetiapina jest lekiem przeciwpsychotycznym i bezsenności nie ma w jej zarejestrowanych wskazaniach. Usypia jako efekt uboczny, a razem z sennością przychodzi ryzyko dla masy ciała, cukru i tłuszczów we krwi. U seniorów z otępieniem leki z tej grupy wymagają szczególnej ostrożności.
Spis treści
- Czym jest Ketrel i do czego służy według rejestracji
- Skąd senność po kwetiapinie i dlaczego lekarze dają ją na noc
- Co może pójść nie tak: ryzyko opisane w charakterystyce
- Interakcje i prowadzenie auta
- Ketrel dla seniora: dlaczego ostrożność jest większa
- Inne drogi do snu, które lekarz może rozważyć
- Leczenie przyczyny, nie tylko objawu
- Nie zaczynaj i nie kończ na własną rękę
- Kontynuacja leczenia przez wniosek
- Źródła
Czym jest Ketrel i do czego służy według rejestracji
Ketrel to jedna z nazw handlowych kwetiapiny. W Polsce kwetiapinę wydaje się wyłącznie na receptę (Rp). Nie należy do substancji psychotropowych z urzędowego wykazu. W obrocie są tabletki powlekane 25 mg, 100 mg, 150 mg, 200 mg i 300 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu oraz zawiesina doustna. Moc i postać dobiera lekarz.
Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) Ketrel wymienia trzy zastosowania: leczenie schizofrenii, leczenie choroby dwubiegunowej (epizodów manii o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu oraz epizodów ciężkiej depresji) i zapobieganie nawrotom tej choroby u osób, które wcześniej dobrze zareagowały na kwetiapinę. Bezsenności na tej liście nie ma.
Ketrel na sen u osoby bez takiej choroby to więc stosowanie poza wskazaniami rejestracyjnymi. Decyzję podejmuje lekarz, który musi ocenić, czy korzyść przeważa ryzyko. Ty powinieneś wiedzieć, na co się godzisz. Opis substancji znajdziesz na stronie kwetiapina: postaci i ostrzeżenia, a dane produktu na karcie leku Ketrel.
Skąd senność po kwetiapinie i dlaczego lekarze dają ją na noc
Kwetiapina działa na wiele receptorów w mózgu jednocześnie. ChPL podaje, że ma duże powinowactwo do receptorów histaminowych oraz alfa1-adrenergicznych. Wpływ na receptory histaminowe to mechanizm znany też ze starszych leków przeciwalergicznych, po których chce się spać. Senność ChPL zalicza do najczęstszych działań niepożądanych, dotyczących co najmniej 1 osoby na 10, a uspokojenie opisuje jako objaw jej pokrewny.
W jednym ze wskazań pora przyjmowania wprost łączy się ze snem. Przy epizodach ciężkiej depresji w chorobie dwubiegunowej ChPL przewiduje przyjmowanie leku raz dziennie, przed snem. Jeśli bezsenność jest objawem takiej choroby, kwetiapina leczy problem podstawowy i przy okazji pomaga zasnąć. Wtedy jej wybór ma mocne uzasadnienie.
Inaczej jest przy samej bezsenności. Zdarza się, że lekarz przepisuje kwetiapinę na noc także osobie, u której bezsenność nie wynika z takiej choroby. Warto jednak znać dwa fakty z ChPL. Po pierwsze, senność pojawia się zwykle w pierwszych dwóch tygodniach i zazwyczaj ustępuje przy dalszym stosowaniu. Po drugie, ostrzeżenia dotyczące przemiany materii, serca i krwi nie mają wyjątku dla osób, które biorą lek tylko po to, żeby spać.
Co może pójść nie tak: ryzyko opisane w charakterystyce
Mała tabletka 25 mg nie znaczy, że lek jest obojętny dla organizmu. Oto najważniejsze ostrzeżenia z ChPL, które warto znać przed pierwszą tabletką.
Przemiana materii. Kwetiapina może zwiększać masę ciała, stężenie glukozy, triglicerydów i cholesterolu LDL, a obniżać frakcję HDL. ChPL zaleca ocenę tych parametrów na początku leczenia i regularne badania kontrolne. W krótkich badaniach przyrost masy ciała o co najmniej 7% notowano częściej niż po placebo już przy najmniejszej badanej dawce.
Spadki ciśnienia i upadki. Niedociśnienie ortostatyczne z zawrotami głowy pojawia się zwykle na początku leczenia. Może prowadzić do upadków, szczególnie u osób starszych.
Układ ruchu. Możliwe są objawy pozapiramidowe, akatyzja, czyli przykry niepokój ruchowy z niemożnością usiedzenia w miejscu, oraz dyskinezy późne, które mogą pojawić się nawet po odstawieniu leku.
Krew. W badaniach zgłaszano ciężką neutropenię, a po rejestracji zdarzały się zgony. Gorączka, osłabienie albo ból gardła w trakcie leczenia to sygnał, żeby od razu zgłosić się do lekarza.
Serce. Po rejestracji zgłaszano wydłużenie odstępu QT. Ostrożność dotyczy osób z chorobami serca i przyjmujących inne leki wydłużające QT.
Jelita. Zaparcie może przejść w niedrożność jelit. Zdarzały się przypadki śmiertelne, głównie u osób przyjmujących wiele leków spowalniających pracę jelit.
Sen i nastrój. ChPL wymienia dziwaczne sny i koszmary, a rzadziej somnambulizm, mówienie przez sen i jedzenie w nocy związane ze snem. Opisuje też myśli i zachowania samobójcze w trakcie leczenia albo krótko po jego przerwaniu.
Interakcje i prowadzenie auta
Jednoczesne stosowanie kwetiapiny z inhibitorami CYP3A4 jest przeciwwskazane. Chodzi m.in. o leki przeciwgrzybicze z grupy azoli, erytromycynę, klarytromycynę, inhibitory proteazy HIV i nefazodon. ChPL nie zaleca też picia soku grejpfrutowego w trakcie leczenia. Karbamazepina i fenytoina mocno obniżają stężenie kwetiapiny, więc lek może działać słabiej.
Przy łączeniu z alkoholem i innymi lekami działającymi na mózg ChPL każe zachować ostrożność. Z SSRI, SNRI, inhibitorami MAO i lekami trójpierścieniowymi rośnie ryzyko zespołu serotoninowego, stanu, który może zagrażać życiu. Dlatego lekarz musi znać pełną listę twoich leków, także tych, które kupujesz samodzielnie w aptece, i suplementów.
Za kierownicę nie siadaj, dopóki nie wiesz, jak lek na ciebie działa. Tak mówi punkt 4.7 ChPL: kwetiapina może zaburzać czynności, które wymagają pełnej sprawności psychicznej.
Ketrel dla seniora: dlaczego ostrożność jest większa
U osób starszych kwetiapina jest usuwana z organizmu wolniej. ChPL podaje, że średni klirens jest u nich mniejszy o 30-50% niż u młodszych dorosłych. Dlatego ChPL przewiduje, że może być potrzebne wolniejsze zwiększanie dawki i mniejsza dawka dobowa niż u młodszych dorosłych. Spadki ciśnienia z zawrotami głowy mogą według ChPL zwiększać liczbę urazów po upadkach, szczególnie u osób starszych.
Szczególny przypadek to otępienie. Kwetiapina nie jest zatwierdzona do leczenia objawów psychotycznych w przebiegu chorób otępiennych. W badaniach z niektórymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi u takich pacjentów ryzyko powikłań naczyniowo-mózgowych było około trzykrotnie większe niż po placebo. Metaanaliza wykazała też większą śmiertelność starszych osób z otępieniem leczonych tą grupą leków.
Jeśli opiekujesz się starszą osobą, która dostała Ketrel na sen, nie odstawiaj go na własną rękę. Zapytaj lekarza prowadzącego, jaki jest cel leczenia i jak często kontrolować wagę, cukier oraz ciśnienie. Zwracaj uwagę na chwiejność, zawroty głowy po wstaniu, zaparcia i trudności z połykaniem.
Inne drogi do snu, które lekarz może rozważyć
Nie ma jednego leku dla każdego. Wybór zależy od przyczyny bezsenności, wieku, chorób i innych leków. Poniżej opcje, o które pacjenci pytają najczęściej, każda z własnymi ograniczeniami.
Trazodon (np. Trittico) to lek przeciwdepresyjny o działaniu uspokajającym, zarejestrowany w zaburzeniach depresyjnych, w tym w depresji z lękiem. Więcej w artykule Trittico a zasypianie.
Mirtazapina to lek przeciwdepresyjny zarejestrowany w epizodach dużej depresji u dorosłych. Senność i uspokojenie należą do jej najczęstszych działań niepożądanych, ale podobnie jak przy kwetiapinie częsty jest też większy apetyt i przyrost masy ciała. Szczegóły na stronie mirtazapina.
Hydroksyzyna to lek przeciwlękowy o działaniu sedacyjnym. Jest przeciwwskazana m.in. przy wydłużonym odstępie QT i niezalecana u osób starszych. Zobacz hydroksyzyna wieczorem: plusy i ograniczenia.
Melatonina na receptę według ChPL Circadin służy do krótkotrwałego leczenia pierwotnej bezsenności u osób od 55. roku życia. O różnicy między lekiem a suplementem przeczytasz w tekście melatonina przed snem.
Leki nasenne z grupy Z, na przykład zolpidem, są przeznaczone do krótkiego leczenia: według ChPL nie dłużej niż 4 tygodnie razem z odstawianiem. Zolpidem jest na receptę (Rp) i należy do substancji psychotropowych grupy IV-P. Przegląd grupy: leki nasenne na receptę.
Leczenie przyczyny, nie tylko objawu
Bezsenność rzadko bierze się znikąd. Jeśli stoi za nią depresja albo lęk, najpierw warto leczyć tę chorobę, bo sam lek na sen jej nie usunie. Pomaga też stały rytm dnia: wstawanie o podobnej porze, ruch w ciągu dnia, mniej ekranów i kofeiny wieczorem.
Lekarz może zaproponować psychoterapię, także w ramach NFZ. Jak ją zorganizować, opisujemy w artykule psychoterapia bez kosztów. Ogólny przegląd przyczyn i leczenia znajdziesz w tekście o bezsenności. To lekarz decyduje, która z tych dróg pasuje do ciebie.
Nie zaczynaj i nie kończ na własną rękę
Kwetiapina od znajomego, z domowej apteczki albo z internetu to zły pomysł. Nie wiesz, czy nie masz przeciwwskazań ani czy nie bierzesz leku, z którym kwetiapina groźnie się łączy. Nikt też nie skontroluje twojej wagi, cukru ani morfologii krwi.
Równie ważne jest odstawienie. Po nagłym przerwaniu ChPL opisuje ostre objawy odstawienia: bezsenność, nudności, ból głowy, biegunkę, wymioty, zawroty głowy i rozdrażnienie. Dlatego zaleca stopniowe kończenie leczenia przez co najmniej tydzień do dwóch. Plan odstawienia ustala lekarz.
Jeśli w trakcie leczenia pojawią się myśli samobójcze, nagłe pogorszenie nastroju albo niepokój nie do wytrzymania, skontaktuj się z lekarzem od razu. W bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Całodobowo i bezpłatnie możesz też zadzwonić pod 116 123 albo 800 70 2222.
Kontynuacja leczenia przez wniosek
Jeśli psychiatra już prowadzi twoje leczenie i masz Ketrel w zaleceniach, możesz złożyć u nas wniosek o kontynuację. Wypełniasz formularz z wywiadem i dołączasz dokumentację. Wniosek ocenia lekarz, a pytania dodatkowe zadaje na czacie. Nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych.
Nie rozpoczynamy leczenia i nie dobieramy pierwszego leku na sen. Lekarz może odmówić, gdy dokumentacja nie potwierdza leczenia albo coś budzi wątpliwości, i wtedy odeśle cię do psychiatry. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Całą ścieżkę opisujemy na stronie e-recepta psychiatryczna.
Źródła
Charakterystyka Produktu Leczniczego Ketrel 25 mg (URPL)
Ulotka dla pacjenta Ketrel (URPL)
Charakterystyka Produktu Leczniczego Trittico CR (URPL)
Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor (URPL)
Charakterystyka Produktu Leczniczego Circadin (EMA)
E-Recepta Psychiatryczna - 250,00 zł, kontynuacja od 199,00 zł.
Kliknij i złóż wniosek o kontynuacjęNajczęstsze pytania
Biorę Ketrel 25 mg na noc. Czy grozi mi uzależnienie?
Kwetiapina nie jest substancją psychotropową z urzędowego wykazu, a ChPL Ketrel nie opisuje uzależnienia. Opisuje za to objawy odstawienia jako bardzo częste działanie niepożądane. Po nagłym przerwaniu mogą pojawić się bezsenność, nudności, ból głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy i rozdrażnienie. Dlatego ChPL zaleca stopniowe odstawianie przez co najmniej tydzień do dwóch, według planu lekarza.
Czy Ketrel na sen nadaje się dla starszej osoby?
Tylko po starannej ocenie lekarza. U osób starszych kwetiapina jest wolniej usuwana z organizmu, a senność i spadki ciśnienia łatwiej kończą się upadkiem. Lek nie jest zatwierdzony do leczenia objawów psychotycznych w otępieniu. U takich pacjentów niektóre atypowe leki przeciwpsychotyczne wiązały się z większym ryzykiem powikłań naczyniowo-mózgowych, a metaanaliza tej grupy leków wykazała większe ryzyko zgonu. Jeśli senior już go bierze, nie odstawiaj leku sam, tylko omów to z lekarzem prowadzącym.
Czy po małej dawce Ketrelu można przytyć?
Tak, to możliwe. Zwiększenie masy ciała ChPL zalicza do bardzo częstych działań niepożądanych, obok wzrostu triglicerydów i cholesterolu LDL. W krótkich badaniach przyrost masy ciała o co najmniej 7% zdarzał się częściej niż po placebo już przy najmniejszej badanej dawce. Dlatego lekarz powinien sprawdzić wagę, cukier i lipidy na początku leczenia i kontrolować je regularnie.
Skąd tak różne opinie o Ketrelu na sen?
Ludzie reagują na kwetiapinę różnie, a opinie rzadko pokazują cały obraz. ChPL opisuje, że senność pojawia się zwykle w pierwszych dwóch tygodniach i zazwyczaj ustępuje przy dalszym stosowaniu, więc efekt usypiający może słabnąć. Część osób zgłasza przyrost wagi, zawroty głowy po wstaniu albo koszmary senne. Cudza dobra opinia nie mówi nic o twoich przeciwwskazaniach i lekach.
Biorę Ketrel na noc. Czy rano mogę prowadzić auto?
Nie od razu. ChPL zaleca, by nie prowadzić pojazdów ani nie obsługiwać maszyn, dopóki nie znasz swojej indywidualnej reakcji na lek. Kwetiapina może powodować senność, zawroty głowy i niewyraźne widzenie. Jeśli rano czujesz się ospały albo kręci ci się w głowie, nie siadaj za kierownicę i powiedz o tym lekarzowi, który prowadzi leczenie.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wystawieniu dokumentu zawsze decyduje lekarz.