Start · Wiedza

Zapalenie zatok - jak rozpoznać objawy

Typowe objawy zapalenia zatok to zatkany nos, gęsty katar, ból albo ucisk twarzy nasilający się przy pochylaniu i osłabiony węch. Większość ostrych zapaleń zatok jest wirusowa i mija w ciągu około dziesięciu dni bez antybiotyku.

Spis treści
  1. Objawy zapalenia zatok
  2. Ostre a przewlekłe zapalenie zatok
  3. Wirusowe czy bakteryjne
  4. Płukanie nosa i leczenie objawowe
  5. Antybiotyk na zatoki
  6. Kiedy RTG lub tomografia zatok
  7. Jak zapobiegać nawrotom
  8. Objawy alarmowe

Objawy zapalenia zatok

Główne objawy zapalenia zatok to niedrożny nos, wydzielina z nosa albo spływająca po tylnej ścianie gardła, ból lub ucisk twarzy i osłabienie węchu. Do rozpoznania potrzebne są co najmniej dwa z nich, w tym zatkany nos albo katar.

  • Zatkany nos, często po obu stronach.
  • Gęsta wydzielina z nosa, przezroczysta, żółta albo zielona.
  • Ból, ucisk albo uczucie pełności w okolicy czoła, policzków, między oczami.
  • Nasilenie bólu przy pochylaniu głowy.
  • Osłabiony albo utracony węch.
  • Kaszel, zwłaszcza nocny, od spływającej wydzieliny.
  • Ból zębów górnych, zmęczenie, nieprzyjemny zapach z ust.

Ból głowy bez kataru i zatkanego nosa rzadko pochodzi z zatok. Częściej to migrena albo ból napięciowy. Nie zakładaj z góry, że każdy ból czoła to zatoki.

Ostre a przewlekłe zapalenie zatok

Ostre zapalenie zatok trwa krócej niż dwanaście tygodni i zwykle ustępuje całkowicie. Przewlekłe trwa dłużej niż dwanaście tygodni i wymaga diagnostyki u laryngologa.

Ostre zapalenie zatok najczęściej pojawia się w trakcie przeziębienia albo tuż po nim. Objawy zaczynają się nagle i słabną po kilku dniach.

Przewlekłe zapalenie zatok rozwija się powoli. Objawy są słabsze, ale stałe: niedrożny nos, spływanie wydzieliny, słaby węch. Sprzyjają mu alergia, polipy nosa, skrzywiona przegroda, astma i palenie.

Nawracające ostre zapalenie zatok to kilka epizodów w roku z pełnym wyzdrowieniem pomiędzy nimi. To też powód do konsultacji laryngologicznej.

Przy przewlekłych objawach zapisz, co je nasila: pora roku, kontakt z kurzem, pyłkami, zwierzętami. To pomaga ocenić, czy w tle jest alergia, i zaplanować leczenie.

Wirusowe czy bakteryjne

Większość ostrych zapaleń zatok jest wirusowa. Na zakażenie bakteryjne wskazuje przebieg choroby, a nie kolor kataru.

Lekarz podejrzewa zakażenie bakteryjne, gdy:

  • objawy trwają ponad dziesięć dni bez żadnej poprawy,
  • po kilku dniach poprawy stan nagle się pogarsza, wraca gorączka i ból,
  • od początku jest wysoka gorączka z ropną wydzieliną i silnym, często jednostronnym bólem twarzy.

Żółty albo zielony katar zdarza się przy zwykłej infekcji wirusowej. Sam kolor wydzieliny nie jest wskazaniem do antybiotyku.

Ile trwa zapalenie zatok? Wirusowe zwykle około dziesięciu dni, choć katar i kaszel mogą utrzymywać się dłużej. Bakteryjne, przy właściwym leczeniu, poprawia się w ciągu kilku dni.

Płukanie nosa i leczenie objawowe

Podstawą leczenia ostrego zapalenia zatok jest płukanie nosa roztworem soli i leczenie objawowe. To pomaga niezależnie od tego, czy przyczyną jest wirus, czy bakteria.

  • Płucz nos solą fizjologiczną albo roztworem soli morskiej kilka razy dziennie. Używaj butelki lub irygatora do nosa.
  • Do płukania używaj wody przegotowanej albo sterylnej, nie prosto z kranu.
  • Leki obkurczające śluzówkę nosa stosuj krótko, zgodnie z ulotką. Używane za długo powodują polekowy nieżyt nosa.
  • Przy bólu i gorączce stosuj lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy zgodnie z ulotką.
  • Pij dużo płynów i nawilżaj powietrze.
  • Śpij z uniesioną głową.

Przy przewlekłym zapaleniu zatok i alergii lekarz może zalecić sterydy donosowe. Działają przeciwzapalnie i zmniejszają obrzęk śluzówki. Część z nich jest na receptę.

Ciepły okład na czoło i policzki może zmniejszyć uczucie ucisku. Pomaga też ciepły prysznic, bo para nawilża nos.

Antybiotyk na zatoki

Antybiotyk na zatoki lekarz przepisuje tylko wtedy, gdy przebieg choroby wskazuje na zakażenie bakteryjne. Przy wirusowym zapaleniu zatok nie skraca choroby, a dokłada działania niepożądane.

Najczęściej stosowanym antybiotykiem pierwszego wyboru jest amoksycylina, czasem w połączeniu z kwasem klawulanowym. Przy uczuleniu na penicyliny lekarz dobiera inną grupę. Wybór leku, dawkę i czas leczenia ustala lekarz.

  • Weź antybiotyk do końca, nawet gdy poczujesz się lepiej.
  • Nie zostawiaj tabletek na później i nie dawaj ich innym.
  • Powiedz lekarzowi o uczuleniach i lekach, które bierzesz.
  • Jeśli po kilku dniach antybiotyku nie ma poprawy, skontaktuj się z lekarzem ponownie.

Kiedy RTG lub tomografia zatok

Przy typowym ostrym zapaleniu zatok badania obrazowe nie są potrzebne, bo rozpoznanie stawia się na podstawie objawów. Lekarz zleca je przy przewlekłych dolegliwościach, nawrotach, podejrzeniu powikłań albo przed zabiegiem.

  • RTG zatok - proste badanie, ale mało dokładne. Pokazuje poziom płynu albo zgrubienie śluzówki. Bywa zlecane, gdy obraz jest niejasny.
  • Tomografia komputerowa zatok - dokładnie pokazuje budowę zatok, polipy, skrzywienie przegrody. To podstawowe badanie przy przewlekłym zapaleniu zatok i przed operacją.
  • Endoskopia nosa - wykonuje ją laryngolog w gabinecie.

Skierowanie na badanie obrazowe wystawia lekarz, gdy uzna, że wynik zmieni dalsze postępowanie.

Jak zapobiegać nawrotom

Nawrotom zapalenia zatok zapobiegasz, lecząc alergię, dbając o drożność nosa i rzucając palenie. Proste nawyki zmniejszają liczbę infekcji.

  • Płucz nos solą także po infekcji, zwłaszcza w sezonie grzewczym.
  • Lecz alergiczny nieżyt nosa zgodnie z zaleceniami lekarza.
  • Nie nadużywaj kropli obkurczających.
  • Nie pal i unikaj dymu tytoniowego.
  • Szczep się zgodnie z zaleceniami, na przykład przeciw grypie.
  • Przy częstych nawrotach poproś o konsultację laryngologiczną.

Objawy alarmowe

Powikłania zapalenia zatok są rzadkie, ale groźne. Dzwoń pod 112 albo jedź na SOR, gdy pojawi się:

  • obrzęk, zaczerwienienie albo ból powieki i okolicy oka,
  • podwójne widzenie, pogorszenie wzroku, wytrzeszcz,
  • bardzo silny ból głowy, sztywność karku,
  • splątanie, senność, drgawki,
  • wysoka gorączka, która nie spada,
  • obrzęk czoła.

Takie objawy mogą oznaczać, że zakażenie szerzy się do oczodołu albo w stronę mózgu. Wymagają leczenia w szpitalu.

E-Recepta - 59,00 zł.

Zamów e-receptę online

Najczęstsze pytania

Jakie są objawy zapalenia zatok?

Zatkany nos, gęsty katar albo wydzielina spływająca do gardła, ból lub ucisk twarzy nasilający się przy pochylaniu i osłabiony węch. Często dochodzą kaszel, ból zębów i zmęczenie.

Ile trwa zapalenie zatok?

Ostre wirusowe zapalenie zatok trwa zwykle około dziesięciu dni. Gdy objawy utrzymują się dłużej niż dwanaście tygodni, mówimy o zapaleniu przewlekłym.

Czy na zapalenie zatok trzeba brać antybiotyk?

Zwykle nie, bo większość zapaleń jest wirusowa. Lekarz rozważa antybiotyk, gdy objawy trwają ponad dziesięć dni bez poprawy, nagle się pogarszają po poprawie albo są od początku bardzo nasilone.

Jak odróżnić zapalenie zatok od przeziębienia?

Przeziębienie daje katar i drapanie w gardle, które słabną po kilku dniach. Przy zapaleniu zatok dochodzi ból lub ucisk twarzy, a objawy trwają dłużej. Granica bywa płynna, bo zapalenie zatok często zaczyna się od przeziębienia.

Czy na zapalenie zatok potrzebne jest RTG?

Przy typowym ostrym zapaleniu zatok nie. Badanie obrazowe lekarz zleca przy przewlekłych objawach, nawrotach albo podejrzeniu powikłań.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wystawieniu dokumentu zawsze decyduje lekarz.