Świerzbowiec - jak rozpoznać świerzb i jak go leczyć
Świerzb to zakaźna choroba skóry wywołana przez świerzbowca, drobnego roztocza, który drąży w naskórku korytarze. Głównym objawem jest świąd nasilający się w nocy, a leczyć trzeba jednocześnie chorego i wszystkich domowników.
Spis treści
Świerzb początkowe stadium - pierwsze objawy
Pierwszym objawem świerzbu jest świąd, który nasila się w nocy i w cieple pod kołdrą.
Przy pierwszym zakażeniu objawy pojawiają się po kilku tygodniach, przy kolejnym już po kilku dniach. W tym czasie już zarażasz.
- Świąd, najmocniejszy wieczorem i w nocy.
- Drobne grudki, krostki, ślady drapania.
- Typowe miejsca: między palcami rąk, nadgarstki, łokcie, pachy, okolica pępka i pasa, pośladki, okolice narządów płciowych, piersi.
- U niemowląt także dłonie, podeszwy i głowa.
Kilka osób w domu drapie się w nocy? To mocna wskazówka, że chodzi o świerzb.
Świerzbowiec i nory świerzbowcowe
Świerzbowiec ludzki to roztocz wielkości ułamka milimetra, którego samica drąży w naskórku korytarz, czyli norę, i składa w nim jaja.
Nora wygląda jak cienka, lekko falista, szarawa albo biaława linia długości kilku milimetrów. Na jej końcu bywa drobna kropka, w której siedzi samica.
Nory najłatwiej znaleźć między palcami, na nadgarstkach i na prąciu. Często są zatarte drapaniem.
- Zarażasz się przez dłuższy kontakt skóra do skóry: wspólne spanie, opiekę nad dzieckiem, kontakt seksualny.
- Rzadziej przez pościel, ręczniki i ubrania.
- Krótkie podanie ręki rzadko wystarcza.
Świerzb nie świadczy o braku higieny. Zarazić się może każdy. Poza ciałem człowieka świerzbowiec przeżywa zwykle 2-3 dni.
Świerzb norweski
Świerzb norweski, czyli strupiasty, to ciężka postać choroby, w której na skórze żyją tysiące, a nawet miliony świerzbowców.
Dotyczy głównie seniorów, osób z obniżoną odpornością, osób z niepełnosprawnością i mieszkańców domów opieki.
- Grube, szarożółte strupy i łuski, zwłaszcza na dłoniach, stopach, łokciach i pod paznokciami.
- Świąd bywa słaby albo go brak, co opóźnia rozpoznanie.
- Bardzo duża zakaźność, także przez pościel, ubrania i meble.
Wymaga leczenia pod nadzorem lekarza, często łączonego, oraz powiadomienia placówki, w której przebywa chory.
Świerzb u dzieci i niemowląt
U niemowląt i małych dzieci świerzb wygląda inaczej niż u dorosłych: zmiany pojawiają się też na dłoniach, podeszwach, twarzy i skórze głowy.
- Zamiast cienkich nor częściej widać pęcherzyki i krostki, zwłaszcza na stopach.
- Dziecko jest rozdrażnione, źle śpi, gorzej je.
- Świerzb łatwo pomylić z atopowym zapaleniem skóry albo potówkami.
Leków dla dorosłych nie stosuj u niemowlęcia. Wybór preparatu i sposób smarowania ustala lekarz. Krostki z gorączką albo złe samopoczucie dziecka to powód do szybkiej wizyty.
Maść na świerzb i tabletki - co zleca lekarz
Świerzb leczy się lekami przeciwpasożytniczymi na receptę: najczęściej preparatem do smarowania całej skóry, a w wybranych sytuacjach lekiem doustnym.
- Permetryna w kremie: często pierwszy wybór.
- Benzoesan benzylu i inne preparaty do stosowania na skórę.
- Iwermektyna doustna: lekarz rozważa ją przy świerzbie norweskim, ogniskach w placówkach albo gdy leczenie miejscowe nie działa.
Preparat miejscowy nakłada się na całe ciało od szyi w dół, a u małych dzieci i seniorów często także na głowę, zgodnie z zaleceniem lekarza. Leczenie zwykle się powtarza w odstępie wskazanym przez lekarza, bo lek nie zawsze niszczy jaja.
Nie lecz świerzbu samym kremem sterydowym. Steryd łagodzi świąd, ale nie zabija świerzbowca i maskuje chorobę.
W ciąży, u niemowląt i przy innych chorobach skóry lek wybiera wyłącznie lekarz.
Leczenie domowników i pranie
Lecz wszystkich domowników i partnerów w tym samym czasie, także tych, którzy nie mają objawów.
- Wszyscy smarują się tego samego dnia. Inaczej świerzbowiec wraca od osoby nieleczonej.
- Pościel, ręczniki i ubrania z ostatnich kilku dni wypierz w co najmniej 60 stopniach i wysusz w gorącej suszarce.
- Czego nie wypierzesz, zamknij w szczelnym worku na kilka dni, przy świerzbie norweskim dłużej.
- Odkurz materace, kanapy, fotele samochodowe.
- Zwierzęta domowe nie przenoszą ludzkiego świerzbu. Nie lecz psa ani kota.
- Dziecko wraca do przedszkola lub szkoły po pierwszym leczeniu, zgodnie z zasadami placówki.
Dezynsekcja całego mieszkania chemikaliami nie jest potrzebna.
Przed smarowaniem obetnij paznokcie i nałóż preparat także pod nimi, bo tam też mogą być świerzbowce.
Czy jest domowy test na świerzb?
Nie ma wiarygodnego domowego testu na świerzb. Rozpoznanie stawia lekarz, najczęściej dermatolog.
- Ogląda skórę w dermatoskopie, który powiększa nory i samicę.
- Może pobrać zeskrobinę i obejrzeć ją pod mikroskopem.
- Czasem nakłada tusz, który wnika w nory i robi je widocznymi.
Testy z internetu nie zastąpią badania. Pomyłki są częste: świerzb bywa brany za atopowe zapalenie skóry, pokrzywkę, alergię albo ukąszenia owadów.
Przed wizytą zapisz, od kiedy swędzi, gdzie są zmiany i kto jeszcze w domu ma objawy.
Dlaczego świąd trwa po leczeniu
Świąd po skutecznym leczeniu świerzbu może trwać 2-4 tygodnie, bo skóra reaguje na martwe świerzbowce i ich resztki. To nie oznacza, że leczenie się nie udało.
- Używaj emolientów i chłodnych pryszniców.
- Obetnij krótko paznokcie, żeby nie rozdrapywać skóry.
- Lekarz może zlecić lek przeciwhistaminowy albo krem łagodzący świąd.
- Nie powtarzaj kuracji na własną rękę. Zbyt częste smarowanie podrażnia skórę i nasila świąd.
Wróć do lekarza, gdy pojawiają się nowe nory i grudki albo świąd narasta po kilku tygodniach. Ropne krosty, gorączka, bolesne i szerzące się zaczerwienienie to znak nadkażenia bakteryjnego. Wtedy skontaktuj się z lekarzem pilnie.
E-Recepta - 59,00 zł.
Zamów e-receptę onlineNajczęstsze pytania
Jak wygląda świerzb na początku?
Na początku dominuje świąd nasilający się w nocy. Na skórze pojawiają się drobne grudki i ślady drapania, najczęściej między palcami, na nadgarstkach, w pasie i w pachach. Czasem widać cienkie, faliste nory.
Ile trwa leczenie świerzbu?
Sama kuracja trwa krótko, ale zwykle się ją powtarza w odstępie wskazanym przez lekarza. Świąd może utrzymywać się jeszcze 2-4 tygodnie po skutecznym leczeniu.
Czy cała rodzina musi się leczyć?
Tak. Leczą się wszyscy domownicy i partnerzy, w tym samym czasie, także bez objawów. Inaczej świerzbowiec wraca od osoby nieleczonej.
Czy zwierzęta przenoszą świerzb?
Nie. Ludzki świerzbowiec żyje tylko na człowieku. Zwierzęta mają własne roztocza, które na skórze człowieka mogą dać krótkotrwały świąd, ale nie wywołują ludzkiego świerzbu.
Czy świerzb przechodzi sam?
Nie. Bez leczenia świerzbowce dalej się namnażają, świąd narasta, a choroba przechodzi na kolejne osoby. Potrzebny jest lek przeciwpasożytniczy dobrany przez lekarza.
Czy ze świerzbem można iść do pracy?
Zwykle tak, po pierwszym zastosowaniu leku, jeśli praca nie wymaga bliskiego kontaktu ze skórą innych osób. Przy pracy w opiece, w żłobku albo w szpitalu zapytaj lekarza i pracodawcę o zasady.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wystawieniu dokumentu zawsze decyduje lekarz.