Start · Leki

Czym jest węglan litu i jak go bezpiecznie stosować

Węglan litu należy do leków normotymicznych, które stabilizują nastrój. ChPL wskazuje go w leczeniu manii i w zapobieganiu nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej oraz nawrotom depresji.

250,00 zł e-konsultacja

Płacisz dopiero po wypełnieniu wniosku · każde zgłoszenie ocenia lekarz z PWZ · płacisz za ocenę lekarza, nie za dokument

Kliknij po receptę
O leku

Węglan litu - najważniejsze informacje

Spis treści
  1. Węglan litu w skrócie: co to za lek
  2. Wskazania z charakterystyki produktu
  3. Jak działa lit i kiedy widać efekt
  4. Badania przy leczeniu litem
  5. Skutki uboczne litu: co możesz zauważyć
  6. Objawy zatrucia litem: reaguj od razu
  7. Interakcje: inne leki a poziom litu we krwi
  8. Lit a alkohol, jazda autem, ciąża i karmienie piersią
  9. Kto nie może brać litu, a kto musi uważać
  10. Węglan litu: uzależnienie i status psychotropu
  11. Odstawienie i zmiana leczenia
  12. Nazwy handlowe: Lithium carbonicum
  13. Recepta na kontynuację leczenia litem
  14. Źródła

Węglan litu w skrócie: co to za lek

Węglan litu (Lithii carbonas, kod ATC N05AN01) należy według ChPL do grupy soli litu. W Polsce jest dostępny jako Lithium Carbonicum GSK w tabletkach 250 mg. Dawkę ustala lekarz na podstawie stężenia litu we krwi i twojej odpowiedzi na leczenie.

To nie jest lek „do brania na próbę”. Mały współczynnik terapeutyczny oznacza, że stężenia toksyczne są zbliżone do leczniczych. Dlatego kontrola badań jest częścią leczenia, a nie dodatkiem.

Wskazania z charakterystyki produktu

ChPL wymienia trzy zastosowania:

  • leczenie epizodu maniakalnego w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych,
  • zapobieganie nawrotom choroby dwubiegunowej albo zmniejszanie nasilenia i częstości kolejnych epizodów manii u osób, które przeszły już stany maniakalne,
  • zapobieganie epizodom depresji w zaburzeniach depresyjnych nawracających.

Jak działa lit i kiedy widać efekt

Mechanizm nie jest w pełni poznany. Według ChPL lit hamuje transport sodu do wnętrza neuronów, co zaburza uwalnianie noradrenaliny i dopaminy w mózgu. U osób z chorobą dwubiegunową łagodzi objawy manii, zapobiega jej powrotom i zmniejsza ryzyko nawrotu depresji. U zdrowego człowieka lit nie działa na psychikę.

Na efekt leczenia czekasz zwykle od 1 do 3 tygodni. Wchłanianie trwa długo, mniej więcej 8 godzin. Połowa leku znika z krwi przeciętnie po 19 godzinach, ale u różnych osób ten czas waha się od 13 do 33 godzin. U osób starszych i z gorszą pracą nerek lit dłużej zostaje w organizmie. Chcesz wiedzieć więcej o tym zaburzeniu? Kliknij w poradnik o chorobie afektywnej dwubiegunowej.

Badania przy leczeniu litem

Przed rozpoczęciem leczenia ChPL zaleca ocenę czynności tarczycy, nerek i serca (EKG) oraz oznaczenie sodu, glukozy i wapnia we krwi. Stężenie litu w surowicy mierzy się 12 godzin po ostatniej dawce. W pierwszych tygodniach badanie powtarzasz przynajmniej raz na tydzień, przy stabilnych wynikach raz na 1-2 miesiące, a w okresie remisji raz na 2-3 miesiące. Okresowo sprawdza się też nerki i wapń.

Lit zmniejsza wchłanianie zwrotne sodu w nerkach, więc w trakcie leczenia potrzebujesz odpowiedniej ilości soli i wody w diecie. Biegunka albo silne pocenie, na przykład przy infekcji z gorączką, mogą podnieść stężenie litu. W takiej sytuacji skontaktuj się z lekarzem, bo może być konieczna zmiana dawki albo przerwa w leczeniu.

Skutki uboczne litu: co możesz zauważyć

W pierwszych tygodniach dość często pojawiają się drżenie dłoni, kłopoty z żołądkiem i jelitami, częste oddawanie obfitego moczu, większe pragnienie, słabsze mięśnie i zmęczenie. Według ChPL z czasem stają się mniej nasilone.

W tabeli ChPL jako bardzo częste (u więcej niż 1 na 10 osób) podano zwiększone stężenie wapnia we krwi. Pozostałe działania mają częstość nieznaną, między innymi:

  • niedoczynność albo nadczynność tarczycy i wole,
  • zwiększenie masy ciała, podwyższony cukier we krwi,
  • senność, zaburzenia pamięci, zawroty i bóle głowy, zaburzenia smaku,
  • nudności, wymioty, biegunka, suchość w ustach,
  • trądzik, wysypka, nasilenie łuszczycy, wypadanie włosów,
  • zaburzenia rytmu serca i zmiany w EKG,
  • po długotrwałym leczeniu zmiany w nerkach i zaburzenia ich czynności.

Objawy zatrucia litem: reaguj od razu

ChPL każe natychmiast przerwać leczenie przy pierwszych objawach toksyczności. Uważaj na biegunkę, wymioty, odwodnienie, silniejsze drżenie, niepewny chód, sztywne mięśnie i ich mimowolne skurcze, niewyraźne mówienie, splątanie, senność, oczopląs oraz zmiany w zapisie EKG. Jeśli je zauważysz, pilnie skontaktuj się z lekarzem, a przy zaburzeniach świadomości albo drgawkach dzwoń na 112.

Każde przedawkowanie litu jest potencjalnie groźne, a objawy mogą narastać nawet do 24 godzin. Jeśli pominiesz dawkę, nie bierz podwójnej następnej.

Interakcje: inne leki a poziom litu we krwi

Stężenie litu mogą podnieść i doprowadzić do zatrucia: niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ketoprofen, indometacyna, koksyby), leki na nadciśnienie z grupy inhibitorów ACE i sartanów, leki moczopędne (zwłaszcza tiazydowe i amiloryd) oraz metronidazol. Obniżyć je mogą ksantyny (np. kofeina, teofilina), gliflozyny i związki alkalizujące.

Neurotoksyczność nasilają neuroleptyki, karbamazepina, metyldopa, leki blokujące kanał wapniowy i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Łączenie z SSRI może prowadzić do zespołu serotoninowego. Przed każdym nowym lekiem, także przeciwbólowym kupowanym w aptece, zapytaj lekarza albo farmaceutę.

Lit a alkohol, jazda autem, ciąża i karmienie piersią

ChPL nie opisuje osobno interakcji litu z alkoholem. Ze względu na senność i zawroty głowy, które lek może wywoływać, oraz znaczenie nawodnienia, zapytaj lekarza prowadzącego, co jest bezpieczne w twoim przypadku.

Lit może powodować senność, zawroty głowy lub omamy, dlatego ChPL ostrzega przed prowadzeniem pojazdów i obsługą maszyn. Oceń swoją reakcję na lek, zanim usiądziesz za kierownicą.

Ciąża jest przeciwwskazaniem: nie należy stosować litu w ciąży, zwłaszcza w I trymestrze, bo zwiększa ryzyko wad wrodzonych, szczególnie serca. Lit przenika do mleka, więc karmienie piersią w trakcie terapii jest przeciwwskazane. Planujesz ciążę? Najpierw omów to z lekarzem, który prowadzi twoje leczenie.

Kto nie może brać litu, a kto musi uważać

  • ChPL wyklucza lit przy nadwrażliwości na lek, ciężkiej niewydolności nerek, niedawnym zawale serca, organicznym uszkodzeniu mózgu i białaczce, a także w ciąży i w okresie karmienia piersią,
  • lit nie powinien być podawany przy chorobie sercowo-naczyniowej, nieleczonej niedoczynności tarczycy, odwodnieniu z zaburzeniami sodu, chorobie Addisona i diecie ubogiej w sól,
  • nie zaleca się go przy zespole Brugadów, także rodzinnym,
  • u dzieci poniżej 12 lat stosowania nie zaleca się.

Węglan litu: uzależnienie i status psychotropu

ChPL nie opisuje uzależnienia od litu ani tolerancji, jak przy benzodiazepinach. Węglan litu nie figuruje w wykazie substancji psychotropowych, a „psychotropem” nazywa się go potocznie jako lek działający na psychikę. Jedna tabletka nie przynosi też natychmiastowej ulgi, bo efekt leczenia ChPL opisuje dopiero po 1-3 tygodniach.

ChPL ostrzega, że w chorobie dwubiegunowej i depresji mogą nasilić się objawy depresyjne i myśli samobójcze, zwłaszcza na początku leczenia i przy zmianie dawki, częściej u młodych dorosłych. Jeśli to zauważysz u siebie albo bliskiej osoby, od razu skontaktuj się z lekarzem.

Odstawienie i zmiana leczenia

Nie przerywaj leczenia samodzielnie. Gdy kończysz terapię planowo, ChPL radzi schodzić z leku stopniowo przez minimum 2 tygodnie, co może odsunąć w czasie nawrót choroby. Wyjątkiem są objawy zatrucia: wtedy lek przerywa się natychmiast i pilnie kontaktuje z lekarzem. Zamiana litu na inny stabilizator, np. lamotryginę, to decyzja psychiatry.

Nazwy handlowe: Lithium carbonicum

Karta rejestru wymienia w obrocie jeden produkt z węglanem litu: Lithium Carbonicum GSK w tabletkach 250 mg. Liczbę tabletek i porę ich przyjmowania ustala lekarz.

Recepta na kontynuację leczenia litem

Węglan litu jest lekiem Rp. Gdy stan zdrowia opisany w dokumentacji medycznej to uzasadnia, lekarz może bez badania wystawić receptę potrzebną do dalszego leczenia (art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty).

U nas wypełniasz formularz z wywiadem, a wniosek ocenia lekarz, który może zadać pytania na czacie. Przedłużamy tylko leczenie ustalone wcześniej przez psychiatrę i udokumentowane. Przy licie przyda się aktualny wynik stężenia litu oraz badań nerek i tarczycy. Lekarz może odmówić, jeśli uzna, że potrzebna jest wizyta. Zobacz, jak działa e-recepta na leki psychiatryczne.

Źródła

Proces

Jak zdobyć receptę na Węglan litu - krok po kroku

  1. 1

    Wejdź w formularz

    Otwórz wniosek e-recepty z wpisaną nazwą "Węglan litu".

  2. 2

    Wypełnij wniosek

    Podaj dane, przepisz z opakowania nazwę i moc leku oraz wypełnij krótki wywiad medyczny.

  3. 3

    Płatność

    Płacisz dopiero po wypełnieniu wniosku. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.

  4. 4

    Lekarz weryfikuje

    Wniosek trafia do lekarza z prawem wykonywania zawodu, który ocenia jego zasadność.

  5. 5

    Kod recepty

    Kod dostajesz e-mailem. W aptece podajesz kod oraz numer PESEL.

Wypełnij wniosek o e-konsultację
Pytania

Najczęstsze pytania

Na co stosuje się węglan litu?

Węglan litu stosuje się w chorobie afektywnej dwubiegunowej: w leczeniu epizodu manii i w zapobieganiu nawrotom choroby, a także w zapobieganiu nawrotom depresji w zaburzeniach depresyjnych nawracających. Tak brzmią wskazania z ChPL. Lek włącza psychiatra, który ocenia przebieg choroby, pracę nerek, tarczycy i serca. To leczenie długotrwałe, prowadzone pod kontrolą badań krwi.

Ile trzeba czekać na efekt węglanu litu?

ChPL podaje, że na efekt trzeba poczekać od 1 do 3 tygodni regularnego brania leku. Przez ten okres lekarz ustala dawkę według wyników litemii, sprawdzanej w pierwszych tygodniach minimum raz na tydzień. Kilka dni to za mało, by ocenić lek, a dawki nie ruszaj bez lekarza. Jeśli objawy narastają albo pojawiają się działania niepożądane, zgłoś to lekarzowi.

Czy przy leczeniu litem grozi uzależnienie?

ChPL nie opisuje uzależnienia od litu ani zjawiska tolerancji. Nie ma go w polskim wykazie substancji psychotropowych. Nie działa też jak lek uspokajający, który przynosi ulgę od razu: na efekt czekasz 1-3 tygodnie. Nie przerywaj go jednak z dnia na dzień. Według ChPL leczenie kończy się stopniowo, w ciągu co najmniej 2 tygodni, co może oddalić nawrót choroby. Plan odstawienia ustala lekarz.

Węglan litu a alkohol: co musisz wiedzieć?

ChPL litu nie opisuje osobno interakcji z alkoholem, więc nie znajdziesz w niej prostej odpowiedzi. Lek może powodować senność i zawroty głowy, a przy leczeniu ważne jest stałe nawodnienie i unikanie sytuacji, w których tracisz dużo płynów, jak wymioty czy biegunka. Zapytaj lekarza prowadzącego, co jest bezpieczne przy twojej chorobie i innych lekach.

Czy węglan litu może zwiększyć wagę?

Może się tak zdarzyć. ChPL wymienia zwiększenie masy ciała wśród działań niepożądanych, z częstością nieznaną. Lit może też wywołać niedoczynność tarczycy, dlatego warto kontrolować zarówno wagę, jak i wyniki badań tarczycy, a zmiany zgłaszać lekarzowi. Nie ograniczaj soli ani płynów na własną rękę, bo to zmienia stężenie litu we krwi.

Jak zakończyć leczenie węglanem litu?

Tylko z lekarzem i stopniowo. Zaplanowane kończenie terapii powinno według ChPL trwać minimum 2 tygodnie, bo wtedy nawrót objawów może przyjść później. Inaczej jest przy objawach zatrucia, takich jak biegunka, wymioty, silne drżenie, niewyraźna mowa czy splątanie: wtedy leczenie przerywa się od razu i trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem.

Czy e-receptę na lit załatwisz przez internet?

Tak, jeśli to kontynuacja leczenia już prowadzonego przez psychiatrę. Prawo pozwala wystawić receptę bez badania, gdy uzasadnia to stan zdrowia opisany w dokumentacji. U nas składasz wniosek przez formularz, ocenia go lekarz i może zadać pytania na czacie. Przygotuj aktualne wyniki stężenia litu. Lekarz może odmówić i odesłać cię na wizytę.

Węglan litu to lek na receptę (Rp). Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej - informacje o dawkowaniu są ogólne, a o dawce i leczeniu decyduje lekarz. O wystawieniu e-recepty zawsze decyduje lekarz po weryfikacji wniosku.