Start · Wiedza

Opryszczka na ustach - jak wygląda i jak ją leczyć

Opryszczka to grupka drobnych pęcherzyków z płynem na wardze albo przy nosie, wywołana wirusem HSV. Zaczyna się od mrowienia, mija zwykle sama w 7-10 dni, a leki przeciwwirusowe skracają ją, jeśli sięgniesz po nie wcześnie.

Spis treści
  1. Jak wygląda opryszczka?
  2. Opryszczka początek - mrowienie i pieczenie
  3. Wirus opryszczki HSV
  4. Opryszczka wargowa
  5. Opryszczka w nosie
  6. Leczenie: maści i tabletki przeciwwirusowe
  7. Nawracająca opryszczka

Jak wygląda opryszczka?

Opryszczka wygląda jak skupisko kilku małych pęcherzyków wypełnionych przejrzystym płynem, na zaczerwienionej i lekko obrzękniętej skórze. Najczęściej siedzi na granicy wargi i skóry.

Zmiana przechodzi przez kilka etapów. Rozpoznasz je łatwo, jeśli raz już to przechodziłeś.

  • Zaczerwienienie i lekki obrzęk w miejscu, które wcześniej mrowiło.
  • Pęcherzyki, często zlewające się w jedną większą plamę.
  • Pękanie pęcherzyków i płytkie, sączące nadżerki.
  • Strup, który zasycha i odpada bez blizny.

Cały cykl trwa zwykle od tygodnia do dziesięciu dni. Pierwszy epizod w życiu bywa cięższy: z gorączką, bolesnymi nadżerkami w jamie ustnej i powiększonymi węzłami chłonnymi na szyi. Tak to często wygląda u małych dzieci.

Opryszczka początek - mrowienie i pieczenie

Pierwszym sygnałem opryszczki jest mrowienie, swędzenie albo pieczenie skóry, zanim cokolwiek pojawi się na wardze. Ten etap trwa od kilku godzin do doby.

To najlepszy moment na działanie. Krem przeciwwirusowy nałożony teraz ma największą szansę skrócić epizod albo zatrzymać go na etapie zaczerwienienia.

  • Poczuj znajome mrowienie i od razu sięgnij po preparat, który już znasz.
  • Nie dotykaj tego miejsca palcami, a jeśli dotkniesz, umyj ręce.
  • Odstaw szminkę i balsam w sztyfcie, którego używasz na co dzień. Wirus może na nim zostać.

Część osób zna swoje wyzwalacze. Najczęściej to przeziębienie z gorączką, mocne słońce, wiatr i mróz, miesiączka, stres i niedosypianie.

Wirus opryszczki HSV

Opryszczkę wargową wywołuje wirus opryszczki pospolitej, najczęściej typu 1 (HSV-1). Typ 2 częściej odpowiada za opryszczkę narządów płciowych, ale oba mogą zakażać obie okolice.

Większość dorosłych ma tego wirusa w organizmie, choć wielu nigdy nie miało objawów. Po pierwszym zakażeniu HSV nie znika. Chowa się w zwojach nerwowych i co jakiś czas się uaktywnia.

Zarażasz się przez kontakt z wydzieliną z pęcherzyków albo ze śliną: pocałunek, wspólny kubek, ręcznik, sztućce. Najwięcej wirusa jest w fazie pęcherzyków, ale zdarza się też zarażanie bez widocznej zmiany.

Leki nie usuwają wirusa z organizmu. Hamują jego namnażanie w czasie epizodu.

Opryszczka nie oznacza choroby przenoszonej drogą płciową, choć kontakt oralno-genitalny może przenieść HSV-1 na narządy płciowe. Przy aktywnej zmianie na wardze unikaj takiego kontaktu. Zmiany w okolicach intymnych zawsze pokaż lekarzowi.

Opryszczka wargowa

Opryszczka wargowa to najczęstsza postać zakażenia HSV: zmiana na czerwieni wargowej lub tuż przy niej, zwykle wciąż w tym samym miejscu.

Przy zwykłym epizodzie wystarczy pielęgnacja i preparat miejscowy. Pilnuj kilku rzeczy.

  • Nie przekłuwaj pęcherzyków i nie zdrapuj strupa. Ułatwiasz bakteriom wejście i wydłużasz gojenie.
  • Używaj własnego ręcznika i własnych naczyń.
  • Nie całuj nikogo, zwłaszcza niemowląt i osób z obniżoną odpornością.
  • Uważaj na oczy. Nie dotykaj ich po kontakcie ze zmianą, a jeśli nosisz soczewki, nie zwilżaj ich śliną.

Plastry hydrokoloidowe na opryszczkę zasłaniają zmianę i ograniczają przenoszenie wirusa. Nie leczą, ale pomagają przetrwać kilka dni w pracy.

Nie każda zmiana w kąciku ust to opryszczka. Pęknięcia w kącikach ust (zajady) nie tworzą pęcherzyków, tylko bolesne szczeliny. Liszajec zakaźny daje miodowożółte strupy i szybko szerzy się po twarzy, częściej u dzieci. Jeśli zmiana nie przypomina tego, co znasz z poprzednich epizodów, pokaż ją lekarzowi.

Opryszczka w nosie

Opryszczka w nosie to te same pęcherzyki, tylko na skrzydełku nosa albo w przedsionku, tuż przy otworze nosowym. Często towarzyszy przeziębieniu.

Bywa bardziej bolesna niż na wardze, bo skóra jest tam napięta, a nos ciągle wycierasz. Używaj jednorazowych chusteczek i wyrzucaj je od razu.

Nie myl jej z czyrakiem ani zapaleniem mieszka włosowego. Czyrak to jedna twarda, bolesna grudka z czopem ropnym, bez skupiska pęcherzyków. Zmiana, która szybko się powiększa, pulsuje, a skóra wokół nosa robi się czerwona i gorąca, wymaga oceny lekarza.

Leczenie: maści i tabletki przeciwwirusowe

Leczenie opryszczki opiera się na lekach przeciwwirusowych: miejscowych przy zwykłym epizodzie i doustnych przy cięższym lub częstym przebiegu. Działają najlepiej w pierwszej dobie.

  • Kremy z lekiem przeciwwirusowym (np. z acyklowirem) kupisz w aptece bez recepty. Stosuj je zgodnie z ulotką, od pierwszego mrowienia.
  • Tabletki przeciwwirusowe (acyklowir, walacyklowir, famcyklowir) wydaje się na receptę. Lekarz rozważa je przy rozległych zmianach, częstych nawrotach albo obniżonej odporności.
  • Żele i plastry osłaniające łagodzą ból i chronią zmianę, ale nie działają na wirusa.

Ból łagodzą zwykłe leki przeciwbólowe dostępne w aptece. Przy opryszczce nie stosuj samodzielnie maści ze sterydem. Może nasilić zakażenie.

Do lekarza idź bez zwlekania, gdy zmiany pojawią się przy oku albo masz ból oka i światłowstręt, gdy opryszczka dotyczy noworodka lub niemowlęcia, gdy masz obniżoną odporność, gdy zmiany szybko się szerzą na twarz, albo gdy pojawi się wysoka gorączka, silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie. W tej ostatniej sytuacji dzwoń pod 112 albo jedź na SOR.

Nawracająca opryszczka

Nawracająca opryszczka to kolejne epizody w tym samym miejscu, wywoływane przez uśpionego wirusa. U większości osób pojawia się kilka razy w roku albo rzadziej.

Ogranicz to, co ją budzi.

  • Na słońce, narty i w góry zabieraj pomadkę z filtrem UV.
  • Dbaj o sen i odpoczynek w okresach dużego obciążenia.
  • Przy przeziębieniu miej preparat przeciwwirusowy pod ręką.

Gdy epizody są bardzo częste albo ciężkie, porozmawiaj z lekarzem. Może zaproponować tabletki na kolejny nawrót albo leczenie zapobiegawcze. To decyzja indywidualna, zależna od Twojej historii i innych leków.

Jeśli lekarz prowadzący już kiedyś zalecił Ci lek doustny, opisz to we wniosku o e-receptę. Napisz, jak często masz nawroty i jak przebiegają. O dalszym leczeniu decyduje lekarz po ocenie wniosku.

E-Recepta - 59,00 zł.

Zamów e-receptę online

Najczęstsze pytania

Jak wygląda opryszczka na początku?

Na początku zwykle nic jeszcze nie widać. Czujesz mrowienie, swędzenie albo pieczenie w jednym miejscu wargi. Po kilku godzinach skóra się czerwieni, a potem wyskakują drobne pęcherzyki z płynem.

Ile trwa opryszczka?

Zwykły nawrót trwa od tygodnia do dziesięciu dni, od mrowienia do odpadnięcia strupa. Pierwszy epizod w życiu potrafi ciągnąć się dłużej. Zmiana, która nie goi się po dwóch tygodniach, wymaga oceny lekarza.

Czy opryszczka jest zaraźliwa?

Tak. Najbardziej zaraża w fazie pęcherzyków i sączących się nadżerek, mniej po zaschnięciu strupa. Wirus przenosi się przez pocałunek, wspólne naczynia, ręczniki i kosmetyki do ust.

Czy z opryszczką można całować dziecko?

Nie. U niemowląt zakażenie HSV może mieć ciężki przebieg. Dopóki zmiana się nie zagoi, nie całuj dziecka i myj ręce przed każdym kontaktem.

Czy opryszczka zostawia bliznę?

Zwykle nie. Strup odpada, a skóra wraca do normy. Ryzyko śladu rośnie, gdy zdrapujesz strupy albo dojdzie zakażenie bakteryjne.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wystawieniu dokumentu zawsze decyduje lekarz.